Tynk gipsowy, gładź i farbę lateksową wolno kłaść od +5 °C, a spoiny płyt gipsowo-kartonowych od +10 °C. Ale to są progi do pracy, a nie do schnięcia. Czas schnięcia tynku producent podaje dla pomieszczenia powyżej +15 °C: warstwa 15 mm schnie wtedy około 14 dni, a w przypadku jednego z tynków nawet 21.
W październiku i listopadzie, w budynku, który jeszcze nie grzeje, ta różnica decyduje o tym, czy farba za miesiąc trzyma się ściany. Niżej wszystkie progi w jednej tabeli, kalendarz jednego pokoju i to, co producenci mówią o nagrzewnicach i osuszaczach.
Trzy temperatury, nie jedna
Karty techniczne mówią o temperaturze powietrza, podłoża i materiału. Termometr na ścianie w pokoju pokazuje tylko pierwszą z nich.
Zimą najłatwiej pomylić się przy podłożu. Ściana zewnętrzna bez ocieplenia jest wyraźnie zimniejsza niż powietrze w pokoju, zwłaszcza rano. Producenci tynków ostrzegają wprost, że przy takich ścianach może nastąpić zbyt gwałtowne obniżenie temperatury i zamarznięcie świeżego tynku. Karty tynków Doliny Nidy mają na to jedno krótkie zdanie: „Nie należy tynkować podłoży przemrożonych.”
➡ Przed tynkowaniem zmierz ścianę, nie powietrze. Najlepiej ścianę zewnętrzną, rano, zanim pomieszczenie się nagrzeje.
Wszystkie progi w jednej tabeli
| Etap | Najniższa temperatura | Ile schnie | Kiedy można dalej |
|---|---|---|---|
| Tynk gipsowy maszynowy | +5 °C (do +25 °C), wilgotność pomieszczenia do 70% | 15 mm: ok. 14 dni (Dolina Nidy ALFA) albo ok. 21 dni (ZETA), przy ponad +15 °C | gładź po 2-3 tygodniach i przy wilgotności tynku poniżej 3% |
| Spoiny płyt g-k | +10 °C (instrukcje Siniat, część mas Knauf), +5 °C przy niektórych masach | wg masy | płyty wcześniej 48 h w pomieszczeniu |
| Gładź gotowa z wiadra | +5 °C (do +30 °C) | do 12 h na 1 mm (Greinplast SWP), utwardzenie po 12 h (MasterMas Classic) | szlifowanie i malowanie po całkowitym wyschnięciu, u Baumitu min. 12 h |
| Grunt | +5 °C (do +30 °C) | farba gruntująca 2-4 h, grunt żelowy do 3 h | farba po wyschnięciu gruntu |
| Farba | +5 °C (farby Greinplast), +8 °C (farby Baumit) | 2-4 h między warstwami | pełne parametry po 24 dniach |
(Wszystkie liczby z kart technicznych producentów. Próg 3% dla tynku pod gładź podaje Dolina Nidy w karcie gładzi OMEGA, a ta sama karta wymaga, żeby gładź gipsowa przed malowaniem miała najwyżej 1% wilgotności. Karty farb Greinplast mówią tylko, że podłoże ma być „całkowicie wyschnięte”.)
Jedna liczba „dla farb” nie istnieje. Farby lateksowe Greinplast zaczynają się od +5 °C, mineralne farby Baumit od +8 °C. Przy granicznej pogodzie sprawdź kartę tego wiadra, które masz w ręku.
Dlaczego „14 dni” w listopadzie nie działa
Karty tynków Doliny Nidy mówią dokładnie tak: tynk o grubości 15 mm, w prawidłowo wentylowanym pomieszczeniu i temperaturze powyżej 15 °C, wysycha około 14 dni. Dla tynku ZETA ten sam warunek daje około 21 dni.
Tynkować wolno już od +5 °C. Między +5 a +15 °C karta nie podaje żadnego czasu schnięcia. Wiadomo tylko, że będzie dłuższy, bo producenci piszą to zdanie w każdej karcie: niska temperatura i wysoka wilgotność wydłużają schnięcie.
Druga rzecz to grubość. Wspólne wytyczne producentów tynków mówią wprost, że przy podwójnej grubości tynku trzeba przyjąć czterokrotnie dłuższy czas schnięcia. Warstwa 30 mm to więc nie „miesiąc zamiast dwóch tygodni”, tylko wyraźnie dłużej.
➡ Jeśli tynk ma wyjść grubo, bo ściany są krzywe, planuj na to osobny zapas czasu. Grubość ustalisz z tynkarzem przed zamówieniem, a my przeliczymy ją na worki.
Kalendarz jednego pokoju
Pokój z nowym tynkiem gipsowym, gładzią i dwiema warstwami farby, w ogrzewanym i wietrzonym budynku:
| Etap | Ile czasu | Skąd ta liczba |
|---|---|---|
| tynk 15 mm | 2-3 tygodnie | 14 albo 21 dni z karty tynku, przy ponad +15 °C |
| gładź | od kilkunastu godzin do kilku dni | gotowa z wiadra: min. 12 h do malowania; gipsowa: do wilgotności 1%, zależnie od grubości i wietrzenia |
| grunt | kilka godzin | 2-4 h, grunt żelowy do 3 h |
| farba, dwie warstwy | jeden, dwa dni | 2-4 h między warstwami |
Od tynku do malowania wychodzą więc realnie trzy do czterech tygodni. To nasz szacunek, złożony z liczb producentów, a nie liczba z jednej karty. W zimnym budynku będzie dłużej, i nie da się uczciwie powiedzieć o ile.
Po pomalowaniu zostaje jeszcze jedna liczba: farba osiąga pełne parametry po 24 dniach. Do tego czasu świeżej ściany nie szoruje się, choćby farba miała najwyższą klasę.
Ogrzewanie, nagrzewnice, osuszacze: co mówią producenci
Tynk potrzebuje równego, spokojnego schnięcia, a nie szybkiego. Przez pierwszą dobę chroni się go przed przeciągiem i słońcem, potem pomieszczenie wietrzy się intensywnie.
Trzy rzeczy, przed którymi producenci ostrzegają wprost:
- Dmuchawa skierowana na ścianę. Baumit: „Bezpośrednie ogrzewanie tynku jest niedopuszczalne.” Strumień ciepłego powietrza nie może iść na tynk ani stać blisko ściany.
- Nagrzewnica gazowa bez wentylacji. Ta sama karta: przy urządzeniach grzewczych, szczególnie gazowych, trzeba zadbać o dobrą wentylację. Wytyczne producentów wymieniają nagrzewnice gazowe wśród przyczyn złej powierzchni tynku gładkiego.
- Osuszacz powietrza. Wytyczne: osuszacze powodują zbyt szybkie wyciągnięcie wody wiążącej z tynku i prowadzą do jego uszkodzenia. W internecie łatwo znaleźć radę odwrotną, patrz niżej.
Przy spoinach płyt g-k zasada jest podobna. Siniat zaleca zimą szpachlować spoiny przy działającym docelowym ogrzewaniu budynku i pilnować, żeby temperatura nie skakała, aż masa wyschnie. Szpachlowanie zaczyna się też dopiero po zakończeniu prac mokrych, czyli tynków i wylewek.
Przy farbie odwrotnie niż przy tynku: w trakcie malowania się nie wietrzy. Greinplast pisze, że przeciąg przyspiesza przysychanie i zostawia smugi. Wietrzy się dopiero po skończeniu pracy.
Co krąży w internecie, a co mówią karty
- „Tynk schnie 1 mm na dobę.” Tej reguły nie ma w żadnej z sześciu kart tynków gipsowych, które sprawdziliśmy. Wytyczne producentów mówią co innego: dwa razy grubsza warstwa schnie cztery razy dłużej. Reguła liniowa zaniża czas przy grubych warstwach.
- „Jesienią osuszacz przyspieszy schnięcie.” Wytyczne producentów: osuszacz uszkadza tynk.
- „Zimą schnie o 30-50% dłużej.” Żadna karta nie podaje takiej liczby. Wiadomo tylko, że dłużej.
- „Tynk jest gotowy przy 1% wilgotności.” Próg 1% dotyczy gładzi przed malowaniem. Tynk gipsowy pod gładź ma zejść poniżej 3%.
Materiał zimą: wiadro nie może zmarznąć
Farby, gładzie gotowe i grunty mają u wszystkich sprawdzonych producentów dolną granicę składowania +5 °C. MasterMas pisze wprost: „Produkt traci właściwości po przemrożeniu.”, a Baumit każe chronić swoje farby i gładzie przed mrozem. Dolina Nidy dopuszcza przy swojej gotowej gładzi krótkie przemrożenie w transporcie, ale jeśli po rozmrożeniu i przemieszaniu masa nie jest jednolita, produkt nie nadaje się do użycia.
Płyty gipsowo-kartonowe Siniat zaleca trzymać w pomieszczeniu co najmniej 48 godzin przed montażem, a zimą składować je w środku. Worki z tynkiem i gipsem boją się przede wszystkim wilgoci.
➡ Nie kupuj farby tydzień przed malowaniem, żeby „czekała na budowie”. Zamów ją na dzień, w którym zaczynasz. Do Kłobucka, Częstochowy i Wręczycy jeździmy codziennie, więc wiadro może przyjechać wtedy, kiedy ściana jest gotowa, a nie wcześniej.
Kolejność prac i poradniki do każdego etapu
- Prace mokre: tynki i wylewki. Czy wystarczy gładź, czy potrzebny tynk: gładź czy tynk gipsowy · w jakiej kolejności: tynki czy wylewki: co najpierw
- Sucha zabudowa: ścianki, sufity, poddasze. ile płyt na ściankę działową · ile obniża sufit podwieszany · ile wełny na poddasze · wygłuszenie ścianki działowej
- Gładź. jaka gładź wybrać · ile gładzi na 100 m²
- Grunt. gruntowanie przed malowaniem
- Farba. ile farby na pokój · jaka farba do kuchni i łazienki · wzornik kolorów Greinplast
Jeśli dom jest jeszcze przed ociepleniem, osobny poradnik mówi, do kiedy da się zrobić elewację: do kiedy można docieplać jesienią. A gdy na budowie trwa jeszcze stan surowy, progi temperatur dla zaprawy i betonu są w poradniku murowanie i betonowanie zimą.
Najczęstsze pytania
Od ilu stopni można malować ściany?
Farby lateksowe Greinplast od +5 °C do +30 °C, optymalnie +20 °C. Mineralne farby Baumit od +8 °C. Chodzi o temperaturę powietrza, ściany i farby, także w czasie schnięcia, a nie tylko w chwili malowania.
W jakiej temperaturze można tynkować tynkiem gipsowym?
Od +5 °C do +25 °C, przy wilgotności pomieszczenia do 70%. Podłoże nie może być przemrożone. Czas schnięcia z karty, 14 albo 21 dni dla 15 mm, dotyczy temperatury powyżej +15 °C.
Ile schnie tynk gipsowy zimą?
Dłużej niż 14 dni, ale żaden producent nie podaje o ile. Karty Doliny Nidy podają czas tylko dla ponad +15 °C: około 14 dni dla tynków ALFA i BETA, około 21 dni dla ZETA, przy warstwie 15 mm i dobrej wentylacji.
Czy można szpachlować płyty g-k w nieogrzewanym budynku?
Siniat podaje +10 °C jako minimum na start szpachlowania, Knauf tyle samo dla części swoich mas. Temperatura ma być stabilna, aż masa wyschnie. Siniat zaleca zimą szpachlowanie przy działającym ogrzewaniu budynku.
Czy osuszacz przyspieszy schnięcie tynku?
Przyspieszy, ale kosztem tynku. Wytyczne producentów mówią, że osuszacz zbyt szybko wyciąga z tynku wodę potrzebną do związania i prowadzi do jego uszkodzenia. Tynk potrzebuje wentylacji, nie osuszania.
Czy farba może stać w nieogrzewanym garażu?
Nie, jeśli temperatura spada poniżej +5 °C. To dolna granica składowania farb, gładzi gotowych i gruntów u wszystkich producentów, których karty sprawdziliśmy. Część z nich pisze wprost, że produkt po przemrożeniu traci właściwości.
Ile czasu minie od tynku do malowania?
W ogrzewanym i wietrzonym budynku realnie trzy do czterech tygodni: dwa do trzech na tynk, kilka dni na gładź, reszta to godziny. To nasz szacunek złożony z kart producentów.
Powiedz, na jakim etapie jest budowa i czy już grzeje, a ułożymy zamówienie pod Twój kalendarz.
Policzymy tynk, gładź, grunt i farbę na metraż i ustalimy, co przywieźć od razu, a co dopiero na dzień malowania, żeby nic nie zmarzło na budowie.
606 945 454 · pon.-pt. 7:00-16:00 ul. Zamkowa 3b, 42-100 Kłobuck
Tynki maszynowe i ręczne, gładzie i gipsy: tynki gipsowe